Καρκίνος Ενδομητρίου

endomhtrioy2.jpg

Εισαγωγή

Είναι ένας συχνός καρκίνος, αποτελεί τον συχνότερο γυναικολογικό καρκίνο (εξαιρουμένου του καρκίνου του μαστού ) που προσβάλλει το ενδομήτριο, δηλαδή τον ιστό που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας. Εμφανίζεται γενικά σε γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, με μέση ηλικία διάγνωσης τα 60-62 χρόνια.

Αιτιολογικοί Παράγοντες κινδύνου του καρκίνου του ενδομητρίου

Αιτιολογικοί παράγοντες κινδύνου του καρκίνου του ενδομητρίου Η πραγματική αιτία του καρκίνου του ενδομητρίου είναι άγνωστη. Πολλοί από τους παράγοντες που σχετίζονται με την ανάπτυξη όγκου στην μήτρα συνδέονται με την αυξημένη παραγωγή οιστρογόνων σε αυτήν. Έτσι αυξημένη συχνότητα παρατηρείται :

  • Σε γυναίκες στο αίμα τον οποίον κυκλοφορούν πολλά οιστρογόνα είτε γιατί δεν κάνουν ωορρηξία, όπως στις πολυκυστικές ωοθήκες, είτε διότι λαμβάνουν οιστρογόνα ως θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης κατά την εμμηνόπαυση.
  • Σε παχύσαρκες γυναίκες (στο λιπώδη ιστό παράγονται οιστρογόνα).
  • Σε διαβητικές γυναίκες.
  • Σε γυναίκες που έκαναν πολλές προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης.
  • Σε γυναίκες που έχουν πολλά χρόνια περίοδο (πρόωρη εμμηναρχή και καθυστερημένη εμμηνόπαυση).
  • Σε γυναίκες που κάνουν θεραπεία με αντιοιστρογόνα για καρκίνο μαστού (τα αντιοιστρογόνα σταματούν την ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού ενώ αντίθετα έχουν οιστρογονική επίδραση στη μήτρα. Βέβαια η πιθανότητα να αναπτυχθεί καρκίνος στο ενδομήτριο είναι μικρή σε σχέση με αυτό που προσφέρει η θεραπεία αυτή στο μαστό της γυναίκας.

Πιθανά συμπτώματα που μπορεί να κρύβουν καρκίνο της μήτρας.

  • Αιμορραγία ακόμα και σταγονοειδής στην εμμηνόπαυση
  • Αιμορραγία η οποία είναι εκτός περιόδου
  • Αυξημένη διάρκεια της περιόδου, δηλ. Μεγαλύτερη ροή αίματος
  • Μεσοκυκλική αιμορραγία (αιμορραγία δηλ. ανάμεσα στις περιόδους)
  • Μικροαιμορραγίες μετά την σεξουαλική επαφή
  • Αυξημένα κολπικά υγρά

Διάγνωση

Τεστ Παπανικολάου για τον αποκλεισμό κακοήθειας από τον τράχηλο της μήτρας ( Τα καρκινώματα του ενδομητρίου προσβάλουν το εσωτερικό περίβλημα της μήτρας, οπότε δεν μπορεί να διαγνωσθεί με το pap-test).

  1. Διακολπικό υπέρηχο (Εάν παρουσιαστούν συμπτώματα όπως αιμορραγία και κοιλιακοί πόνοι, το οποίο παρέχει πληροφορίες για το πάχος του ενδομητρίου )
  2. Οριστική διάγνωση τίθεται με την διαγνωστική απόξεση της μήτρας (Η βιοψία του ενδομητρίου που πραγματοποιείται εισάγοντας ένα εύκαμπτο όργανο στο εσωτερικό της μήτρας και παίρνοντας μικρές ποσότητες ιστού για ιστολογική εξέταση)
  3. Η υστεροσκόπηση αποτελεί ενα από τα πιο σύγχρονα εργαλεία καθώς επιτρεπεί την άμεση επισκόπηση της κοιλότητας της μήτρας και την δυνατότητα λήψης κατευθυνόμενων βιοψιών από ύποπτες περιοχές.

Τυπολογία

Οι καρκίνοι του ενδομητρίου είναι όλοι αδενοκαρκινώματα, ο πιο συχνός που καλύπτει το 75-80% των περιπτώσεων είναι το ενδομητροηδές αδενοκαρκίνωμα. Λιγότερο συχνοί μα περισσότερο επιθετικοί, είναι τα ορμογόνα κονδυλοματικά αδενοκαρκινώματα και τα αδενοκαρκινώματα με κύτταρα διαυγή που αποτελούν το 10 και το 4-5% όλων των καρκίνων του ενδομητρίου. Στις υπόλοιπες περιπτώσεις πρόκειται για μικτές μορφές .

Υπάρχουν δύο τύποι καρκίνου της μήτρας:

  • Τύπου Ι καρκίνωμα: οιστρογονοεξαρτώμενοι καρκίνωμα
  • Τύπου ΙΙ καρκίνωμα: οιστρογόνα-ανεξάρτητο καρκίνωμα

Iστολογική διαφοροποίηση του όγκου, Grading (G1–G3).

Η διαβάθμιση (grading) αναφέρεται στην μικροσκοπική παθολογοανατομική εικόνα του όγκου και δηλώνει το βαθμό διαφοροποίησης των νεοπλασματικών κυτταρων και ομοιότητάς των προς τα κύτταρα του ιστού προέλευσης – σε όρους π.χ. μορφολογίας του πυρήνα ή ιστολογικής αρχιτεκτονικής. Όσο πιο πτωχή η διαφοροποίηση ενός όγκου (G3), τόσο υψηλότερος βαθμός του αποδίδεται, κάτι που κατα κανόνα προοιωνίζει και επιθετικότερη βιολογική συμπεριφορά.

Η ταξινόμηση του καρκίνου του ενδομητρίου της μήτρας σε στάδια διευκολύνει την πρόγνωση και την επιλογή της θεραπείας.

Τα στάδια αυτά είναι:

  • ΣΤΑΔΙΟ IA (Figo pT1a): Ο καρκίνος περιορίζεται στα επιθηλιακά κύτταρα.
  • ΣΤΑΔΙΟ IB (Figo pT1b): Ο καρκίνος που πρόσβαλε τη μήτρα αλλά όχι τον τράχηλο (περιορίζεται στο σώμα της μήτρας)
  • ΣΤΑΔΙΟ II (Figo pT2): Ο καρκίνος έχει επεκταθεί προς τον ενδοτράχηλο (όχι όμως και τις εξωτερικές περιοχές)
  • ΣΤΑΔΙΟ III (Figo pT3a, pT3b, pT3c): Ο καρκίνος έχει προχωρήσει εκτός της μήτρας που πρόσβαλε την πύελο και τους γειτονικούς λεμφαδένες αλλά όχι την ουροδόχο κύστη και το ορθό.
  • ΣΤΑΔΙΟ IV (Figo pT4a, pT4b): Ο καρκίνος πρόσβαλε την ουροδόχο κύστη και το ορθό.

Θεραπεία

Για την επιλογή της καταλληλότερης θεραπευτικής αγωγής πρέπει να λαμβάνονται και οι παράμετροι που θεωρούνται σήμερα σημαντικές όπως η ηλικία της ασθενούς, η γενική υγεία και το ιατρικό ιστορικό της ασθενούς, η επιθυμία της για τεκνοποίηση, το στάδιο της νόσου και η διαφοροποίηση του όγκου (Grading). Η χειρουργική θεραπεία αποτελεί θεμέλιο λίθο της αντιμετώπισης του καρκίνου του ενδομητρίου. Η λαπαροσκοπική χειρουργική μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για την αντιμετώπιση της νόσου, είτε για τη σταδιοποίησή της, την επιβεβαίωση δηλαδή του σταδίου και της έκτασής της. Οι δυνατότητες και η εμπειρία της χειρουργικής ομάδας είναι καθοριστικοί παράγοντες για την εφαρμογή λαπαροσκοπικών τεχνικών στη χειρουργική αντιμετώπιση του καρκίνου του ενδομητρίου της μήτρας.

ΣΤΑΔΙΟ IA (Figo pT1a): Η αφαίρεση της μήτρας καθώς και των σαλπίγγων και ωοθηκών αποτελεί την πιο συχνή μορφή θεραπευτικής αντιμετώπισης στον καρκίνο του ενδομητρίου σταδίου 1. (Figo Ia, G1, G2.) τα ποσοστά πενταετούς επιβίωσης είναι πολύ καλά, Αναφέρονται ποσοστά πενταετούς επιβίωσης έως και 95%.

ΣΤΑΔΙΟ IB, IA (Figo pT1b,G1-3, Figo Ia,G3): Η αφαίρεση της μήτρας, των σαλπίγγων και ωοθηκών και λεμφαδενικός καθαρισμός στην περιοχή της πυέλου (πυελική λεμφαδενεκτομή) καθώς και γύρω από την αορτή (παραορτική λεμφαδενεκτομή).

ΣΤΑΔΙΟ III, IV: Ακτινοθεραπεία και Χημειοθεραπεία , Oρμονοθεραπεία

Ακτινοθεραπεία

αποτελεί χορήγηση ακτινών υψηλής ενέργειας σε θέση να σκοτώσουν τα κακοήθη κύτταρα. Αποτελεί μια θεραπεία που δεν προκαλεί πόνο η οποία έχει το πλεονέκτήμα να εμπλέκει όχι μόνο τη μήτρα αλλά και τις γύρω περιοχές οι οποίες μπορεί να έχουν προσβληθεί ενδεχομένως από καρκίνο. Η πηγή των ακτινών μπορεί να είναι και εξωτερική και εσωτερική. Στην δεύτερη περίπτωση μιλάμε για βραχυθεραπεία, μια νέα τεχνική που προβλέπει την εισαγωγή στη μήτρα της ασθενούς μικρών «αυγών» που εκπέμπουν ακτίνες. Η πιθανότητα έκθεσης σε ακτινοθεραπεία επιτρέπει σε μερικές ασθενείς να διατηρήσουν τα γενετικά τους όργανα έτσι ώστε να μην χάσουν την δυνατότητα να κάνουν παιδιά.

Χημειοθεραπεία

Συνήθως χορηγούνται ενδοφλέβια φάρμακα που είναι σε θέση να «φτάσουν» όλα τα όργανα μέσω του αίματος. Η Ακτινοθεραπεία και βραχυθεραπεία συνιστάται στους καρκίνους, Figo Ib, G1-3 και Figo Ia,G3, μετά το χειρουργείο για να μειώσουν τον κίνδυνο υποτροπιασμού. Η Χημειοθεραπεία συνιστάται σε όλους τους καρκίνους που έχουν ξεπεράσει το πρώτο στάδιο για να μειώσουν τον κίνδυνο υποτροπιασμού. Πολύ σημαντικό ρόλο ασκεί η λήψη αντισυλληπτικών χαπιών, η οποία μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του ενδομητρίου κατα 50%.

Xειρουργική θεραπεία

Ολική λαπαροσκοπική υστερεκτομή με λεμφαδενικό καθαρισμό

Ο καρκίνος του ενδομητρίου της μήτρας είναι ο συχνότερο γυναικολογικός καρκίνος παγκοσμίως. Η ενδεδειγμένη θεραπεία για τα αρχικά στάδια της νόσου (Figo Ia G3 και Figo Ib , G1-3) είναι η χειρουργική αντιμετώπιση και συγκεκριμένα η Ολική αφαίρεση της μήτρας (υστερεκτομή), των σαλπίγγων και ωοθηκών και ο λεμφαδενικός καθαρισμό (πυελική και παραορτική λεμφαδενεκτομή). Στην περίπτωση που δεν αφαιρεθούν οι λεμφαδενές σωστά τα ποσοστά υποτροπής της νόσου αυξάνονται κατακόρυφα με συνέπεια τη μείωση της επιβίωσης της ασθενούς. Στην περίπτωση στάδιου της νόσου Figo Ia, G1-2, αρκή η Ολική αφαίρεση της μήτρας (υστερεκτομή), των σαλπίγγων και ωοθηκών.

Η επέμβαση αυτή μέχρι τώρα πραγματοποιούνταν κυρίως με λαπαροτομία ( κάθετη τομή στο κοιλιακό τοίχωμα), ενώ τα τελευταία χρόνια σε λίγα προηγμένα κέντρα πραγματοποιείται λαπαροσκοπικά. Η λαπαροσκοπική Ολική Υστερεκτομία παρουσιάζει πολλά πλεονεκτήματα για την ασθενή, όπως το καλύτερο κοσμητικό αποτέλεσμα ( 4 ή 5 μικρές ουλές μεγέθους 0.5 εκ., αντί για μια μέση τομή στο κοιλιακό τοίχωμα από 15 εκ.). Επίσης ο μετεγχειρητικός πόνος είναι σαφώς λιγότερος και η ασθενής κινητοποιείται το 1ο εικοσιτετράωρο, παίρνοντας εξιτήριο 3 ή 4 ημέρες μετά την επέμβαση και επιστρέφει στην κανονική της δραστηριότητα σε 10 – 14 ημέρες.

Μια τελευταία εξέλιξη της Λαπαροσκοπικής Ολική Ριζικής Υστερεκτομίας με λεμφαδενικό καθαρισμό (πυελική και παραορτική λεμφαδενεκτομή) για καρκίνου του ενδομητρίου της μήτρας είναι η διατήρηση των νεύρων στη διάρκεια της επέμβασης (Nerve Sparing, Radical Hysterectomy, Figo IIB). Τα νεύρα αυτά ονομάζονται κάτω υπογάστριο νεύρο και κάτω υπογάστριο πλέγμα και νευρώνουν την ουροδόχο κύστη, τον κόλπο και ορθό. Μέχρι τώρα στην πλειονότητα των επεμβάσεων για καρκίνο του ενδομητρίου (Figo IIB) της μήτρας τα νεύρα αυτά καταστρέφονται στη διάρκεια του χειρουργείου, με αποτέλεσμα μόνιμες βλάβες της ουροδόχου κύστεως (αδυναμία ούρησης) και του παχέως εντέρου. Η χειρουργική με διατήρηση των νεύρων αποτρέπει τις παραπάνω επιπλοκές και είναι μια πολλά υποσχόμενη μέθοδος που προσφέρει πλέον καλύτερη ποιότητα ζωής σε ασθενείς με καρκίνο του ενδομητρίου (Figo IIB) της μήτρας , μεγιστοποιώντας την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της επέμβασης. Διεθνώς θεωρείται η καλύτερη αντιμετώπιση για ασθενείς με σταδίου καρκίνου του ενδομητρίου (Figo IIB) της μήτρας.

Λεμφαδενεκτομή σε γυναικολογικό καρκίνο.

Οι λεμφαδένες στους οποίους αποχετεύεται η λέμφος από τα έσω γεννητικά όργανα (σώμα της μήτρας, τράχηλος και ωοθήκες – σάλπιγγες) είναι οι πυελικοί και οι παραορτικοί.

Οι πυελικοί λεμφαδένες (4,5) περιλαμβάνουν τους λεμφαδένες του θυροειδούς βόθρου, της έξω λαγονίου, της έσω λαγονίου και της κοινής λαγονίου. Σε αυτούς αποχετεύεται η λέμφος από το σώμα της μήτρας και τον τράχηλο κυρίως και λιγότερο συχνά από τις ωοθήκες

Οι παραορτικοί λεμφαδένες (1,2,3) περιλαμβάνουν τους λεμφαδένες πάνω από τη νεφρική φλέβα, κάτω από τη νεφρική φλέβα και τους λεμφαδένες κάτω από τη μεσεντέριο αρτηρία. Η λέμφος από τις ωοθήκες αποχετεύεται κυρίως σε αυτούς τους λεμφαδένες και λιγότερο από τη μήτρα και τα εξαρτήματα της.

Η κλινική σημασία των λεμφαδένων αυτών είναι σε περιπτώσεις κακοήθειας αποτελούν θέσεις μεταστάσεων ή μικρό – μεταστάσεων. Η σωστή χειρουργική αντιμετώπιση των κακοηθειών του τραχήλου και του σώματος της μήτρας και των ωοθηκών επιβάλλει την αφαίρεσή τους κατά περίπτωση. Ο λεμφαδενικός καθαρισμός όμως είναι αναγκαίο να γίνεται από έμπειρους Γυναικολόγους – Ογκολόγους. Στη διάρκεια του χειρουργείου απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και εμπειρία καθώς δεν πρέπει να τραυματιστούν ζωτικής σημασίας αγγεία και νεύρα που υπάρχουν στην περιοχή.

Η λαπαροσκοπική λεμφαδενεκτομή αποτελεί τα τελευταία χρόνια διεθνώς την καλύτερη επιλογή χειρουργικής αντιμετώπισης. Παρέχει τη δυνατότητα αναγνώρισης τόσο των λεμφαδένων, όσο και των σημαντικών ανατομικών σημείων της περιοχής με σαφώς μεγαλύτερη ευκρίνεια από ότι σε ένα ανοικτό χειρουργείο. Έτσι αφαιρείται πλήρως ο λεμφαδενικός ιστός, αποφεύγοντας παράλληλα σοβαρές επιπλοκές και μόνιμες βλάβες (μουδιάσματα, μειωμένη κινητικότητα ή αισθητικότητα) μετά το χειρουργείο. Η ογκολογική ασφάλεια της μεθόδου είναι αδιαμφισβήτητη, ενώ η ταχύτατη μετεγχειρητική πορεία και ανάρρωση εξασφαλίζει την άμεση και χωρίς καθυστέρηση έναρξη συμπληρωματικής θεραπείας (Χημειοθεραπεία ή Ακτινοθεραπεία) στις περιπτώσεις που χρειάζεται.

Ελληνογερμανική Εταιρεία Μαιευτηριών Γυναικολόγων

Ιατρείο Θεσσαλονίκης

Dr Ανδρέας Καβαλλάρης
Εθ. Αντιστάσεως 74Β
2ος όροφος
55133 Καλαμαριά, Θεσσαλονίκη
Τηλ & Fax 2310 40 25 24
Κιν.: 6977 140 793
info@andreaskavallaris.gr
andreas.kavallaris@gmail.com

Κληνική Μητέρα και Παιδί

Πηνελόπης Δέλτα 9-11 Λευκωσία 1076, Κύπρος
Τηλ.:+35722376630
Fax:+35722376647
info@motherandchild.com.cy

www.motherandchild.com.cy

Fertility Clinic

Τέρμα οδού Αριάδνης
Ελαιώνες Πυλαίας
555 35, Θεσσαλονίκη – Ελλάδα
Τηλ.:2310 427 427
Τηλ.:2310 324 744
Fax: 2310 327 301
info@fertilityclinic.gr

www.fertilityclinic.gr

Κλινική Άγιος Λουκάς

Μονάδα Γυναικολογικής Ογκολογίας
552 36 Πανόραμα – Θεσσαλονίκη
Τηλ.: 2310 380 000
Fax: 2310 341 828
e-mail: info@klinikiagiosloukas.gr

www.klinikiagiosloukas.gr